Budowa oka - Oko i Okulary

Idź do spisu treści

Menu główne

Budowa oka


BUDOWA OKA


Narząd wzroku składa się z gałki ocznej i narządów dodatkowych oka. Gałka oczna jest kształtem zbliżona do kuli o promieniu ok. 12 mm. Przednia część powierzchni gałki ocznej jest bardziej wypukła, tylna - nieco spłaszczona. Wnętrze gałki wypełnia ciało szkliste. Otoczone jest ono trzema błonami: twardówką, naczyniówką i siatkówką, spełniającymi w mechanizmie wzrokowym ważne funkcje. Najważniejszą częścią twardówki jest rogówka, która stanowi część przednią oka o kształcie bardziej wypukłym.To okno, przez które światło wpada do oka. Naczyniówka spełnia funkcje odżywcze dla oka, w niej to bowiem znajdują się naczynia krwionośne.Trzecia z tych błon - siatkówka - jest jakby ekranem, na który pada światło przepuszczone przez rogówkę. Umieszczona jest ona w tylnej części oka, bezpośrednio przywierając do ciała szklistego. Cudownymi częściami siatkówki są nerwowe zakończenia rozsiane po całej jej powierzchni. Jedne z nich, tzw. pręciki, odróżniają światło od ciemności, drugie, zwane czopkami, umożliwiają wyraźne widzenie i rozpoznawanie barw. Ważną częścią gałki ocznej jest soczewka. Umieszczona jest ona na wiązadłach w przedniej części gałki. Z jednej strony styka się z ciałem szklistym, z drugiej z cieczą wodnistą, która odgradza soczewkę od rogówki. Wspaniałą cechą jest jej elastyczność, dzięki której, przy różnym naciągu wiązadeł, może ona zwiększać lub zmniejszać swoją moc. Zdolność ta, zwana akomodacją umożliwia uzyskanie ostrego obrazu na siatkówce przy różnych odległościach przedmiotów obserwowanych.  Przy przedmiotach dalekich soczewka się spłaszcza, przy bliskich - staje się bardziej wypukła. Światło, które pada na oko, jest bardzo silne, dlatego strumień światła padającego na soczewkę ogranicza otaczająca ją kulisto tzw. tęczówka, będąca częścią błony naczyniowej. W niej to tkwi tajemnica koloru oczu. Otóż tęczówka może mieć barwnik lub go nie mieć. Jeśli go nie ma, oczy są koloru niebieskiego, jeśli ma, oczy przybierają barwę ciemnobrunatną, bardziej intensywną. Otwór tęczówki (w samym jej środku ) nosi nazwę źrenicy. Mięśnie źrenicy samoczynnie zmieniają jej średnicę pod wpływem większych lub mniejszych bodźców świetlnych. Przykładowo w jaskrawym świetle dziennym źrenica oka ma średnicę ok. 2 mm, w jasny dzień ( bez słońca ) - ok. 3 mm, przy świetle sztucznym - ok. 4 mm, a w nocy dochodzi do 8 mm.



Schematyczny przekrój poziomy przez prawe oko.
a) rogówka, b) komora przednia, c) źrenica, d) tęczówka, e) ciałko rzęskowe, f) soczewka, g) komora szklista, h) siatkówka, i) naczyniówka, j) twardówka, k) dołek środkowy (plamka), l) ślepa plamka, m) nerw wzrokowy


Do narządów dodatkowych oka zalicza się tzw. aparat ruchowy i aparat ochronny. Aparat ruchowy stanowią trzy pary mięśni , które dokonują obrotu gałki ocznej . Na ogól ruchy oka nie odchylają się więcej od kierunku prostego niż o 15 stopni . Większym odchyleniom towarzyszy zwykle obrót głowy. Nie jest to zdolność duża , jeśli się weźmie dla porównania możliwości w tym zakresie niektórych zwierząt , szczególnie płazów.Aparat ochronny oka stanowią oczodół, powieka, spojówka i narząd łzowy. Z samej nazwy wynika, że spełniają one bardzo ważne dla oka funkcje . Oczodół, w którym umieszczona jest gałka oczna , pełni funkcję twardej osłony oka przed mechanicznymi urazami . Przy samym nosie, na brzegu oczodołu, znajduje się w rowku woreczek łzowy. Z dołu tego rowka wychodzi kanał nosowo-łzowy, ciągnący się przez kości górnej szczęki do jamy nosa. W głębi oczodołu, u jego wierzchołka, znajduje się otwór wzrokowy, przez który nerw wzrokowy przechodzi do korowego ośrodka wzroku, mieszczącego się w płacie potylicznym mózgu. W tylnej części oczodołu gałka oczna opiera się na podkładzie tłuszczowym.

Powieki osłaniają gałkę przed urazami ,zanieczyszczeniem drobinami pyłu, nadmiernym światłem i wysychaniem. Pomocną tutaj funkcję spełniają rzęsy, które wyrastają z kra wędzi powiek. Osłaniają one powierzchnię oczu przed pyłem i kurzem. Powieki mogą poruszać się zgodnie z naszą wolą lub odruchowo, np. przy nagłym oświetleniu czy podmuchu wiatru. Ponadto występuje stałe mruganie, określane często mruganiem fizjologicznym. Poprzez mruganie powieki oczyszczają rogówkę, zwilżają ją i usuwają ciecz łzową. Spojówka jest to przezroczysta błona śluzowa o różowatym odcieniu, która wyściela wewnętrzną stronę powieki i przednią powierzchnię gałki ocznej. Pomiędzy spojówką powiek a spojówką gałki ocznej znajduje się szczelinowata przestrzeń, która nosi nazwę worka spojówkowego. I wreszcie ostatni narząd aparatu ochronnego. Narząd łzowy. Składa się on z gruczołów łzowych i dróg odpływowych dla łez. Łzy zawierają ok. 0,6 % soli kuchennej, wodę oraz substancję przeciwgnilną, zwaną lizozymem. Właściwości łez są różnorakie, przede wszystkim jednak bakteriobójcze. Ponadto zwilżają one przednią powierzchnię oka, ułatwiając w ten sposób ślizganie się po niej powiek, a także chronią rogówkę przed wysychaniem.

Optyk radzi...

Po ukończeniu 40 roku życia zaczynasz mieć "za krótkie ręce": przedmioty bliskie widzisz nieostro, gdyż oczy coraz słabiej akomodują. Pożyczasz od znajomych okulary "do czytania" lub kupujesz je na straganie. STOP! A wizyta u okulisty? Lekarz przepisze Tobie okulary odpowiednie do aktualnego stanu Twojego wzroku, ale najpierw wykona badanie okulistyczne: musi obejrzec dno Twoich oczu i zmierzyc ciśnienie wewnątrzgałkowe żeby jak najwcześniej wykryć ewentualne zaczątki jaskry. Jaskra występuje u ok. 2 % ludzi w wieku 40 lat i u kilkunastu procent po 70 roku życia. Zbyt późno wykryta powoduje bardzo silne bóle oczu i prowadzi do ślepoty (12 % przypadków zaniewidzenia na oboje oczu!...), ale wykryta wcześnie daje się leczyć. Ostrość wzroku, zdolność do akomodacji a nawet ustawienie oczu zmieniają się przez całe życie, dlatego specjalistyczne badanie okulistyczne i optometryczne muszą poprzedzić przepisanie recepty na okulary. Dotyczy to w równym stopniu pierwszej pary okularów i każdej następnej.


Szukaj kolejnych porad na następnych stronach

 
 
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego